Hervonden Stad 2018

Hervonden Stad 2018 biedt een samenvattend jaaroverzicht van in de gemeente Groningen uitgevoerde archeologische en bouwhistorische onderzoeken en de belangrijkste restauratieprojecten uit 2017. Daarnaast zijn zeven artikelen opgenomen, waarvan er maar liefst vijf verband houden met het onderwerp infrastructuur, mobiliteit en verkeer. Zij nemen de lezer mee op een boeiende reis langs de laatste stoepen in de binnenstad, oude wegen, trekvaarten, een hervonden spoorweghalte en voormalige benzinestations.

In De Paddepoelsterweg in archeologisch perspectief wordt de hypothese geopperd dat deze oude verbindingsweg tussen de stad en de wierden ten noordwesten ervan een overblijfsel is van een laatmiddeleeuws netwerk van (klei)wegen.

Trekvaart en stedelijke infrastructuur behandelt de opkomst van het Groninger trekvaartnetwerk in de 17e eeuw en bijbehorende stedelijke voorzieningen als havens en veerhuizen. De nog aanwezige onderdelen van deze voormalige ‘watergebonden’ infrastructuur met bijbehorende gebouwen vormen een waardevol stuk Gronings erfgoed.

Lees meer...

Hervonden Stad 2017

Deze 22e Hervonden Stad biedt een samenvattend jaaroverzicht van de uitgevoerde archeologische en bouwhistorische onderzoeken en de belangrijkste restauratiewerkzaamheden in de gemeente Groningen. Daarnaast zijn zeven artikelen opgenomen, waarin dieper ingegaan wordt op de achtergronden van een bepaalde vondst, een gebouw of een wijk, waarvoor 2016 in de meeste gevallen een belangrijk jaar was.

Allereerst een korte terugblik in het artikel 25 jaar Stadsmonumentenborden. Hierin wordt het idee, het ontstaan en de betekenis van de ‘markante en onopvallende’ informatieborden nader belicht. In de periode 1991-2016 werden maar liefst honderd van deze borden op markante panden in de stad gerealiseerd. Vervolgens worden in het artikel Heilig licht drie bijzondere grofkeramische kandelaars besproken, die bij de opgravingen aan de Grote Markt oostzijde gevonden zijn. Er wordt onder meer licht geworpen op wie de gebruikers zouden kunnen zijn, en waar deze specifiek Noord-Nederlandse (en zeldzame) vondsten nog meer zijn aangetroffen. Een andere wereld gaat schuil achter het artikel Mitter haeck trecken opt vat, de wereld van de wijnhandel, wijnaccijns en wijnroeiers. Een gevonden wijnton aan de Westerseweg met een intrigerende inkrassing erop was aanleiding om het systeem van de zogenaamde ‘ritsingen’ te ontdekken en nader onder de loep te nemen.

Lees meer...

Hervonden Stad 2016

Hervonden Stad 2016 biedt een samenvattend overzicht van in 2015 uitgevoerde archeologische en bouwhistorische onderzoeken en restauraties in de gemeente Groningen. Naast de gebruikelijke jaarverslagen zijn nog vijf specialistische artikelen opgenomen die dieper ingaan op enkele ‘krenten in de pap’. Het merendeel hiervan past in het thema ‘eten en drinken’.

In het artikel Boter en brood voor de armen (en krenten zaten daar niet bij!) wordt verhaald over de wekelijkse uitdeling van dit broodnodige voedsel aan armehuessesitten, die op vertoon van metalen plaatjes (een soort ‘bonnen’) konden aantonen dat zij als hulpbehoevend geregistreerd stonden. Enkele van deze tekens, daterend uit de 16e-, 17e- en 19e eeuw, worden nader belicht. Deze toenmalige hulpvoorziening, vergelijkbaar met onze huidige voedselbank, was in Groningen in handen van het Convent van Armehuiszittenden.
Een bord met een boodschap gaat over een bordfragment van Duits Werra-aardewerk uit 1600-1620 met een iconografisch intrigerende voorstelling van een op een liggend kruis gezeten naakte dame. Welke etenswaren op dit huwelijksbord zijn geserveerd, is onbekend. Genoemde afbeelding verwijst zinnebeeldig naar het door de kersverse echtgenoten op eerbare wijze ‘vleselijk consummeren’ van de bruiloftsceremonie tijdens de huwelijksnacht.
Het artikel Warmoes en snijbiet, salaet en latuwe gaat nader in op wat in de 17e eeuw in de stad Groningen in moestuinen aan groenten werd verbouwd en genuttigd. Hierbij is gebruik gemaakt van informatie uit archieven, historische receptenboeken, tekeningen en schilderijen. Onmisbaar was daarbij de database van Frits Vrede, die de afgelopen zesentwintig jaar (!) alle archeologisch-botanische vondsten uit de Stad en omgeving nauwkeurig heeft gedetermineerd en gedocumenteerd.

Lees meer...